De balans opmaken!
Als je erover nadenkt maak je eigenlijk best vaak de ‘balans op’. Ik werk soms met ‘voors en tegens’ lijstjes als ik het echt niet weet, maar ik ben geen twijfelaar. Als ik ergens in geloof dan ga ik ervoor. Dat heeft super veel gebracht, maar soms zat er ook een vergissing bij. Maar bij vergissingen moet je niet te lang stilstaan, die los je op! Het werk van een zadelpasser is eigenlijk continu de balans opmaken. Wat zie ik en is dit goed of niet goed? Er is eigenlijk niet echt een grijs gebied. Een zadel ligt in balans of niet. Als het antwoord niet is, dan los je dit op want dat is mijn werk en ik zie het keer op keer: een zadel dat niet in balans ligt, kan een wereld van verschil maken in hoe een paard beweegt, presteert en zich voelt. Maar wat betekent het precies als een zadel in balans ligt, en waarom is het zo cruciaal voor zowel paard als ruiter?
Wat betekent een uitgebalanceerd zadel? Een uitgebalanceerd zadel is een zadel dat gelijkmatig op de rug van het paard ligt, zonder voorover, achterover of opzij te kantelen. Het verdeelt het gewicht van de ruiter optimaal en zorgt ervoor dat de druk gelijkmatig wordt verdeeld over de rugspieren van het paard. Dit draagt bij aan comfort, bewegingsvrijheid en een correcte houding. Maar hoe vaak zie ik niet anders?
Gevolgen van een zadel dat niet in balans ligt
Wanneer een zadel niet correct in balans ligt, kan dit een kettingreactie van problemen veroorzaken:
• Voorover gekanteld: Dit kan druk geven op de schouders en schoft, waardoor het paard zich beperkt voelt in de beweging van de voorhand. Dit leidt vaak tot kortere passen en moeite met buiging en ontspanning.
• Achterover gekanteld: Dit kan extra belasting geven op de lendenen en de achterhand, waardoor het paard moeite krijgt om de rug goed te gebruiken en zijn achterhand correct onder te brengen.
• Ongelijke drukverdeling: Een zadel dat scheef of ongelijk ligt, kan pijnlijke plekken of zelfs drukpunten veroorzaken, wat kan resulteren in spanning, weerstand of zelfs gedragsveranderingen zoals bokken, niet willen aangalopperen of gewoon helemaal staken.
De impact op de ruiter
Een slecht uitgebalanceerd zadel beïnvloedt niet alleen het paard, maar ook de ruiter. Een ruiter die continu moet corrigeren omdat het zadel hen uit balans brengt, kan moeilijker ontspannen en effectief inwerken op het paard. Dit kan resulteren in een verkeerde houding, rugklachten en een minder harmonieuze samenwerking met het paard.
Als je naar bovenstaande foto kijkt zie je goed wat een kanteling voorover of achterover kan doen. Een ruiter die voor in het zadel komt zal ook echt meer druk geven aan die kant en het paard zal meer moeite hebben om het gewicht aan de voorzijde op te vangen. Het zelfde geldt eigenlijk voor de foto op rechts waar de ruiter in stoelzit wordt gedwongen door het zadel wat achterover ligt. Voor deze foto’s zijn wel wat hulpmiddelen gebruikt om het zadel uit balans te krijgen, maar je kunt je voorstellen dat als jouw zadel één van deze kanten of opzij gaat, jij ook niet lekker kan zitten.
Als zadelpasser zoek ik echt naar het optimum waarbij de ruiter goed in het midden van het zadel kan zitten en recht op zijn of haar paard blijft. Want je kunt je misschien voorstellen dat een zadel dat naar rechts of links schuift ook betekent dat het paard extra gewicht aan één kant moet opvangen. Stel je even voor dat je kruipend door de kamer gaat met een kind of een middelbare scholier rugzak op je rug dat naar één kant zakt. Ook best irritant!
Hoe herken je of je zadel in balans ligt?
Er zijn een paar eenvoudige manieren om te controleren of je zadel goed ligt:
• Neutrale positie: Het diepste punt van de zit moet in het midden van het zadel liggen, niet te ver naar voren of achteren.
• Gelijke drukverdeling: Als je zonder beugels in het zadel zit, zou je zonder moeite rechtop moeten kunnen blijven zitten zonder dat je naar voren of achteren wordt geduwd.
• Vrijheid voor de schoft: Er moet voldoende ruimte zijn tussen het zadel en de schoft van het paard, zowel aan de voorkant als aan de zijkanten.
• Controleer de kussens: De kussens van het zadel moeten overal gelijkmatig contact maken met de paardenrug en geen duidelijke drukpunten vertonen.
Is dit in stand goed, dan heb je een mooi startpunt. Startpunt? Ja want in beweging kan een paard iets laten zien wat niet persé in lijn der verwachting ligt. Een Fries gooit vaak heel hoog op en heeft veel beweging in het rug gebied, maar kan ook kaarsrecht worden, een PRE heeft vaak veel been-, en rugbeweging, een KWPN’er kan de schoft nog wel eens de hoogte in gooien tijdens beweging én een IJslander heeft een gang waarbij de rug rechter dan recht kan worden. En in alle gevallen is het kan, want het hoeft niet en kan ook helemaal anders zijn. Kortom, in stand beoordelen is een goed startpunt, maar daarna moet de beweging onder het zadel beoordeeld worden. En heb je een springzadel? Dan wil je ook echt de ligging van het zadel beoordelen tijdens een sprongetje.
Het belang van een regelmatige controle
Ik heb eerder een blog geschreven over jojoënde paarden en de verandering die zij doormaken door training, voeding en seizoenswisselingen. Wat vandaag een perfect passend en uitgebalanceerd zadel is, kan over een paar maanden een aanpassing nodig hebben. Regelmatige controles door een professionele zadelpasser kunnen veel problemen voorkomen en ervoor zorgen dat zowel paard als ruiter optimaal kunnen blijven presteren. Moet je dan steeds een nieuw zadel? Nee echt niet, een zadel is soms aanpasbaar in een pers, of er kan gebruik worden gemaakt van hulpmiddelen om een aanpassing in het kopijzer voor elkaar te krijgen. Het kopijzer kan verwisselbaar zijn, of een tijdelijke oplossing met een pad of inlage kan ook heel prima werken. Wat niet op te lossen is, is werken met een zadel dat echt niet past. Als de kussens niet optimaal druk kunnen verdelen, het zadel te rond is of juist te recht of de maat echt veel te wijd of te smal is, is niet op te lossen met hulpmiddelen. Dus meten is weten en transparant en duidelijke communicatie vanuit jouw zadelpasser is cruciaal.
Conclusie
Een goed uitgebalanceerd zadel is essentieel voor het welzijn en de prestaties van je paard. Het zorgt voor comfort, bewegingsvrijheid en een harmonieuze samenwerking tussen ruiter en paard. Twijfel je over de balans van je zadel? Laat het tijdig controleren om ongemak en problemen te voorkomen. Je paard zal je dankbaar zijn!
Voor ruiterverenigingen en maneges heb ik samen met een collega een workshop opgezet waarin we stap voor stap leden meenemen in hoe zij zelf kunnen controleren of het zadel nog goed ligt. Super leuk en leerzaam!
Kortom, mocht je twijfelen aan de balans van je zadel of weet je gewoon zeker dat je zadel schuift of kantelt, wacht niet langer en maak een afspraak. Ik kom graag samen met jou de balans opmaken!
En ben je lid van een ruitervereniging en vind je het leuk en interessant om samen met de andere leden een workshop te hebben, bel dan ook vooral even voor de mogelijkheden!
